Rozpoznanie i diagnostyka reumatoidalnego zapalenia stawów.

Obecnie rozpoznanie reumatoidalnego zapalenia stawów ustala się na podstawie kryteriów EULAR/ACR z 2010 r. u pacjentów, u których występuje klinicznie jawne zapalenie błony maziowej ≥1 stawu lub, u których zapalenia błony maziowej nie można wyjaśnić inną przyczyną. Dodatkowo można wykonać laboratoryjne badania pomocnicze, takie jak: odczyn Biernackiego (OB), białko C-reaktywne, czynnik reumatoidalny w klasie IgM, morfologię z rozmazem oraz badanie płynu stawowego (w celu wykluczenia innej choroby stawu) oraz badania obrazowe.

Typowo RZS atakuje te same miejsca po obu stronach ciała. Początkowo są to drobne stawy rąk i stóp, a w miarę postępu choroby kolejne stawy. Charakterystycznymi objawami są: ból i sztywność poranna, obrzęki, tkliwość stawów na ucisk, ograniczenie ruchomości stawów oraz ich deformacje.

Objawy zmian stawowych.

Do głównych objawów zmian stawowych zalicza się:

• przykurcz zgięciowy w stawach nadgarstkowych,
• trwałe odchylenie palców II-V w stawach śródręczno- paliczkowych w kierunku łokciowym,
• zniekształcenie palców typu łabędziej szyjki,
• zniekształcenie kciuka typu butonierki,
• przykurcz zgięciowy stawu łokciowego,
• zniekształcenie w obrębie stóp: „palce młoteczkowate”, haluksy, modzele,
• zmiany zwyrodnieniowe stawów biodrowych,
• zmiany w obrębie odcinka szyjnego kręgosłupa.

Objawy pozastawowe.

Do objawów pozastawowych zalicza się:

• zmiany skórne w obrębie rąk i stóp,
• zaniki mięśniowe,
• guzki reumatoidalne, występujące najczęściej w okolicy wyprostnej stawów łokciowych i przedramion,
• zapalenie w obrębie pochewek ścięgnistych i kaletek maziowych,
• powiększenie węzłów chłonnych,
• zmiany zapalane naczyń krwionośnych,
• zapalenie twardówki i spojówki,
• zmiany zapalne w obrębie układu oddechowego i moczowego.

Okresy rozwoju reumatoidalnego.

Wyróżnia się IV okresy rozwoju reumatoidalnego zapalenia stawów według Steinbrocka:

1. Wczesny: nieznaczny obrzęk stawów, bez zniekształceń stawu,
2. Zmiany umiarkowane: brak zniekształceń stawu, pojawiają się ograniczenia ruchomości i początki zaników mięśniowych ( guzki reumatoidalne, przewlekłe zapalenia ścięgien),
3. Zmiany zaawansowane: zniekształcenia stawów, podwichnięcia, nadżerki na powierzchniach kostnych, bez wytworzenia zrostów.
4. Końcowy: pełny zrost włóknisty lub kostny.

Leczenie reumatoidalnego zapalenia stawów.

Głównym celem leczenia reumatoidalnego zapalenia stawów jest poprawa jakości życia związanej ze zdrowiem. Polega ona na kontrolowaniu objawów choroby, zapobieganiu zmianom destrukcyjnym oraz przywróceniu sprawności funkcjonalnej w społeczeństwie.

W postępowaniu terapeutycznym najważniejsze jest jak najszybsze opanowanie stanu zapalnego, czyli osiągnięcie remisji choroby lub jej małej aktywności.

W leczeniu reumatoidalnym zapaleniu stawów (RZS) stosuje się takie metody jak:

• leczenie farmakologiczne,
• kompleksowa rehabilitacja,
• zaopatrzenie medyczne — ortezy,
• operacje ortopedyczne,
• edukacja pacjenta.

W leczeniu farmakologicznym stosuje się leki modyfikujące przebieg choroby (LMPCh). Mają za zadanie opóźnienie lub wręcz niedopuszczenie do powstawania zmian stawowych oraz działanie przeciwzapalne. Leki te można podzielić na biologiczne (adalimumab, certolizumab, anakinra, etanercept itd.) i niebiologiczne (metotreksat, sulfasalazyna, cyklosporyna związki złota, chlorochina itd.). W celu opanowania stanu zapalnego stosuje się niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ). Jeżeli u pacjenta występuje nietolerancja na NLPZ, można zastosować paracetamol lub tramadol.

Zaawansowana fizykoterapia: Mechanizmy wspierające leczenie RZS

Fizykoterapia w reumatoidalnym zapaleniu stawów to precyzyjne narzędzie biologiczne, które modyfikuje odpowiedź tkankową i przygotowuje stawy do kinezyterapii.

• Krioterapia
  Jej działanie opiera się na intensywnej reakcji naczyniowej. W pierwszej fazie następuje gwałtowny skurcz naczyń krwionośnych, co hamuje powstawanie obrzęków i wysięków zapalnych. Następujące po nim rozszerzenie naczyń (tzw. paradoks naczyniowy) potęguje odżywienie tkanek. Profesjonalnie prowadzona krioterapia obniża aktywność enzymów niszczących chrząstkę i znacząco podnosi próg bólowy.
• Elektroterapia (TENS i Jonoforeza): Prądy TENS działają jak „wyłącznik” bólu, blokując sygnały nerwowe do mózgu. Z kolei jonoforeza to inteligentny sposób na wprowadzenie leku przeciwzapalnego bezpośrednio do stawu za pomocą pola elektrycznego, co chroni żołądek pacjenta.

• Laser wysokoenergetyczny (HILT): W przeciwieństwie do standardowych metod, laser wysokoenergetyczny dociera do głębokich struktur stawu. Wywołuje falę fotomechaniczną, która błyskawicznie drenuje obrzęki i stymuluje regenerację torebki stawowej.
• Magnetoterapia: Przenikając przez wszystkie tkanki, magnetoterapia usprawnia wykorzystanie tlenu w komórkach i jest niezastąpiona w walce z uporczywą sztywnością poranną.
• Termoterapia (Ciepłolecznictwo): W RZS ciepłolecznictwo (np. parafina czy lampa Sollux) jest dopuszczalne wyłącznie w fazie remisji. Podanie ciepła na staw z aktywnym wysiękiem nasila angiogenezę i aktywność mediatorów zapalnych, co może prowadzić do gwałtownej destrukcji chrząstki.